در بین زبانهای جنوب غربی ایران ،زبان لری بزرگترین  رابطه را با زبان فارسی دارد. که هر دوی آنها دنباله پارسی  میانه، زبان پارتیان قرن هشتم بعد از میلاد هستند ،و همانگونه که می دانیم پارسی میانه، زبان پارتیان و ساسانیان بود که به   تدریج تغییر شکل داده و به صورت زبان فارسی نزدیک است که بعضی معتقدند این زبان در گذشته نه چندان دور از فارسی منشعب شده    است .

گویش ( در واقع زبان ) مردم لرستان بیشتر لری و لکی است. بر اساس مطالعات زبان     شناسی ، زبانهای لری و لکی جزو زبانهای هندو _ اروپایی به شمار   می آیند. زبانهای ایرانی شامل زبانهای ایرانی شرقی ، و زبانهای ایرانی غربی می باشد . لکی و لری جزو زبانهای ایرانی غربی   محسوب می شوند .
گویش
( در واقع زبان ) لری به طور عموم و لهجة باشتی ( از زبان لری ) که مورد بحث ماست، از گروه  زبان های ایرانی جنوب غربی است و از لحاظ ساخت دستوری و  واژگانی با فارسی نو پیوند نزدیک دارد. این لهجه 25 صامت و 6   مصوت ساده و 2 مصوت مرکب دارد.

بررسی گویش ( در واقع زبان ) لری مردمان استان کهگیلویه و بویراحمد نکاتی چند را  آشکار می سازد. نخست اینکه  گویش ( در واقع زبان ) لری دیرتر و کمتر تحت تاثیر زبانهای بیگانه قرار گرفته است و سپس اینکه گویش مردم این سامان با گویش های سایر لرهای ایران اختلاف ریشه ای    ندارد و آخر اینکه بسیاری از واژگان فارسی در این گویش پرکاربرد                      هستند.                                                                 

گویش لری مردم این سامان شاخه ای از فهلویات است و قرابت و هم                      ریشگی با زبان فارسی دری دارد و آکنده از واژه ها و ریشه های افعال پهلوی ساسانی                      است. سه گونه گویش ( از زبان ) لری در این استان وجود دارد                 

گویش (لهجه) بویراحمدی:                                                                                           

درگویش بویراحمدی کلمات آهنگین و با شتاب و بریده و مختصر و بر                      روی نوک زبان جریان می یابد. حرف دال به ندرت تلفظ میشود،مگر در اول کلمه قرار گیرد و حرف  جیم به تلفظ شین در می آید.

گویش چرامی-بابوئی:   

دراین گویش تاکید بر حروف  خ، ر، ق  زیاد است و تلفظ حرف ح  در                      کلمات آشکار نیست و حرف دال نیز واضح و روشن به تلفظ در نمی آید. از فتحه در ادای  کلمات زیاد استفاده می شود.        

گویش طیبی-بهمئی:

دراین گویش کشش کلمات آشکار است و آرامشی در تلفظ ملحوظ است و    تاکید کلمات بر حروف گاف ، واو ، ی ،زیاد است و از حرکات فتحه نمایی آشکار دارد.    باز شدن دهان و فکین در صحبت کردن زیاد  است.                                                                                                             

نکته: علامت جمع در گویش و لهجه لری مردم کهگیلویه و بویراحمد حرف (  لام ) است.            

نکته: در  این گویش حروف فارسی  پ ، چ ، گ ، تلفظ آشکاری دارند  و گاه  حالت مشدد می گیرند.                                                                                                                          

نکته: حرف   ژ بر خلاف لهجه کردی در صحبت  و تلفظ کاربرد پیدا نمی کند.                                

برای بهتر شناختن گویش و لهجه کلی مردم کهگیلویه و بویراحمد به                      صرف چند نمونه افعال پرداخته می شود:

فعل ( رفتن ) : رهتم ، رهتی ، رهت ، رهتیم ، رهتیت ، رهتن.

فعل ( بردن ) : بردم "bordom" ، بردی " bordi " ، برد " bord " ،  بردیم " bordim "  ،  بردیت "


برخی واژگان لری استان کهگیلویه و بویراحمد همراه با برگردان فارسی و تلفظ.

 

     واژه لری                                           برگردان فارسی                                                     تلفظ

  او                                                            آب                                                              O

آسیو                                                        آسیاب                                                           Aseio

آخون                                              اصطلاحی در خرمن    کوبی                                       Axun 

آربیز                                                الک ،    غربال                                                             Arbiz

ایشا                                              شما ، از شما ،شما    ها                                        Eysha 

ایسو                                             باز    هم                                                                                  Eyso

برد                                                   سنگ                                                            Bard

بره                                                  برو                                                                             Bara

بو                                                    پدر                                                                    Bo

بنگ                                              بانگ ،    صدا                                                              Bong

بنگشت                                          گنجشک                                                           Bengesht

بی    یک                                        با    هم                                                          Bey yak

بورگ                                          ابرو                                                                     Borg

پرچ                                               قطره                                                              Perch

تاهته                                           عمو                                                                Tahta

تار                                                جدا                                                                    Tar

تو                                              اتاق ،    منزل                                                            Tu

تش                                              آتش                                                                  Tash

پل                                               مو                                                                        Pal

جر                                           جنگ ،    دعوا                                                            

/ 1 نظر / 50 بازدید
فروهر

ممنون استفاده کردم از مطالب.